Selin
New member
Mesela forumdaki Mehmet, sisteminde CPU darboğazı görünce hemen tablo açıp çekirdek başına yük hesaplayabilir. “Tamam, işlemci tarafında sorun var, ayarları tek tek test edelim.” diyebilir.
Aynı forumdaki Zeynep ise oyunu arkadaş grubuyla oynarken yaşadığı deneyime odaklanabilir:
“FPS 20 düştüğünde arkadaşlarımız oyundan kopuyor, sesli iletişimde gecikme hissediliyor, bu yüzden stabil performans benim için daha önemli.”
İkisinin yaklaşımı da geçerli.
Mehmet daha doğrudan ve stratejik bir teknik teşhis yapıyor olabilir. Zeynep ise performansın gerçek kullanım deneyimine etkisini öne çıkarıyor olabilir. Ama roller kolayca değişebilir.
Mehmet yayın yapan ve ekip arkadaşlarının deneyimine çok önem veren biri olabilir. Zeynep bilgisayar toplarken benchmark tablolarını açıp çekirdek performanslarını karşılaştıran son derece analitik biri olabilir.
Yani bilgisayar parçalarının da insanlar gibi cinsiyeti yok.
CPU'nun “erkek”, GPU'nun “kadın” olduğunu söylemek yerine farklı insanların farklı öncelikleri ve problem çözme yöntemleri olduğunu konuşmak çok daha anlamlı.
FPS Düşüyorsa İlk Yapılacak Şey: Tahmin Etmek Yerine Ölçmek
Burada benim en çok önerdiğim yaklaşım “hissetmek” yerine ölçmek.
Oyun sırasında FPS değerini, frametime'ı, CPU kullanımını, GPU kullanımını ve mümkünse çekirdek/iş parçacığı davranışını izlemek çok daha sağlıklı.
Intel'in performans analiz araçları da CPU ve GPU yüklerini izleyerek hangi tarafın sınırlayıcı olduğunu belirlemeye yönelik tasarlanmış durumda. Intel
Basit bir test bile fikir verebilir.
Örneğin grafik ayarlarını ciddi biçimde düşürdün ama FPS neredeyse değişmedi.
Bu durum, en azından o senaryoda GPU'nun temel sınırlayıcı olmayabileceğine dair güçlü bir ipucu olabilir.
Buna karşılık çözünürlüğü veya grafik kalitesini artırdığında FPS belirgin şekilde düşüyorsa GPU tarafındaki yükün önemli olduğu düşünülebilir.
NVIDIA'nın teknik dokümanlarında da CPU hızındaki değişikliklerin performansa, GPU çekirdek veya bellek hızındaki değişikliklerin ise farklı grafik iş yüklerine etkisinin karşılaştırılmasının darboğazı anlamaya yardımcı olabileceği anlatılıyor. NVIDIA İndirme
Tabii günlük kullanıcı için işlemciyi ve ekran kartını sürekli overclock/underclock ederek laboratuvar kurmaya gerek yok. Oyun içi ayarları kontrollü biçimde değiştirmek ve performans metriklerini izlemek çoğu zaman daha pratik.
“CPU %100 Değilse Darboğaz Yoktur” Efsanesi
Bu da forumların sevdiği cümlelerden biri.
Ama işler o kadar basit değil.
Bir oyunun belirli bir iş parçacığı veya CPU çekirdeği kritik hale gelebilirken toplam CPU kullanımının yüzde 100 olması gerekmeyebilir. Ayrıca oyun motorları farklı iş yüklerini farklı biçimlerde dağıtabilir.
NVIDIA'nın oyun performansı üzerine yayımladığı teknik çalışmalarda da CPU iş parçacığı yönetiminin oyuna ve işlemci mimarisine göre değişebildiği, hatta bazı CPU ağırlıklı oyunlarda daha fazla iş parçacığı kullanmanın her zaman performans artışı getirmediği gösteriliyor. NVIDIA Developer
Yani:
CPU %100 = kesin CPU darboğazı
ve
CPU %50 = kesinlikle CPU darboğazı yok
şeklinde iki formül kullanmak doğru değil.
Bilgisayar performansı maalesef matematik öğretmeninin sınav kağıdı kadar nazik değil.
Çözünürlük Değiştirince Neden Bütün Hikâye Değişiyor?
Diyelim ki 1080p'de işlemci sınırına yakın çalışıyorsun.
Çözünürlüğü 4K'ya yükselttiğinde GPU'nun yükü büyük ölçüde artabilir. Böylece sistemin sınırı GPU tarafına kayabilir.
Microsoft'un DirectX açıklamalarında da çözünürlük düşürmenin GPU üzerindeki yükü azaltabildiği, çizim mesafesi gibi bazı ayarların ise CPU yükünü etkileyebildiği belirtiliyor. Microsoft for Developers
Bu nedenle “Bu oyun CPU oyunu” veya “Bu oyun GPU oyunu” demek bile bazen fazla genel kalıyor.
Daha doğru ifade:
“Bu oyun, benim donanımım ve benim ayarlarım altında şu anda CPU/GPU sınırlı çalışıyor.”
İşte bu cümle çok daha kullanışlı.
Peki Yeni Bilgisayar Toplarken Hangisine Daha Çok Para Ayırmalı?
Burada yine tek bir reçete yok.
Yüksek FPS isteyen rekabetçi oyuncu için güçlü CPU'nun önemi artabilir.
4K çözünürlükte yüksek grafik kalitesi isteyen oyuncu için GPU bütçesi daha kritik hale gelebilir.
Yayın yapan, oyun oynayan, video düzenleyen ve aynı anda başka ağır işler yapan bir kullanıcı ise CPU tarafında daha farklı bir ihtiyaç yaşayabilir.
Üstelik sadece “en pahalı parçayı almak” da çözüm değil.
Çünkü 5000 liralık CPU ile 50.000 liralık GPU'yu eşleştirmek ne kadar anlamsızsa, güçlü bir CPU'ya giriş seviyesi GPU bağlamak da kullanım amacına göre gereksiz olabilir.
Dengeli sistem, parçaların fiyatlarının eşit olması demek değildir.
Dengeli sistem, parçaların hedeflenen kullanım senaryosunda birbirlerinin potansiyelini gereksiz yere sınırlamaması demektir.
Sonuç: CPU mu, GPU mu?
Soruyu biraz değiştirelim.
“CPU mu GPU mu daha önemli?” yerine:
“Benim oynadığım oyunlarda, hedeflediğim çözünürlük ve FPS değerinde hangi bileşen sınırlayıcı?”
İşte asıl soru bu.
CPU oyunun dünyasını organize ederken GPU o dünyanın görüntüsünü üretir. Biri diğerinin düşmanı değil. Bazen CPU önde koşar ve GPU'yu bekletir, bazen GPU ağır yük altında kalır ve CPU'nun hazırladığı işleri sıraya koyar.
Hatta aynı oyunda farklı sahnelerde roller değişebilir. Intel'in dokümantasyonunda da performans sınırının sahneye göre CPU ve GPU arasında değişebileceği özellikle belirtiliyor. Intel
Bu yüzden yeni ekran kartı aldığında FPS artmıyorsa hemen “ekran kartı bozuk” demek yerine birkaç soru sormak daha mantıklı:
GPU gerçekten ne kadar yük altında?
CPU tarafında hangi iş yükü sınır oluşturuyor?
Çözünürlüğü değiştirdiğimde ne oluyor?
Grafik ayarlarını düşürdüğümde FPS ne kadar değişiyor?
Ben gerçekten daha yüksek FPS mi istiyorum, yoksa daha kaliteli görüntü mü?
Ve belki en önemlisi:
“Ben benchmark tablosunda birinci olmak için mi oyun oynuyorum, yoksa arkadaşlarımla güzel vakit geçirmek için mi?”
Çünkü bazen 240 FPS hedefi uğruna saatlerce donanım incelemek yerine 100 FPS'de oyuna girip eğlenmek çok daha iyi bir performans optimizasyonudur.
Bilgisayarın amacı seni memnun etmek.
CPU'nun egosunu okşamak, GPU'yu yüzde 99 çalıştırmak veya görev yöneticisinin ekran görüntüsünü foruma atıp “bakın arkadaşlar, sistemim terliyor” demek değil.
Sonuçta iyi bir oyun bilgisayarı, parçaları en çok çalışan bilgisayar değil; oyuncuya istediği deneyimi en dengeli şekilde sunan bilgisayardır. Intel+1
Aynı forumdaki Zeynep ise oyunu arkadaş grubuyla oynarken yaşadığı deneyime odaklanabilir:
“FPS 20 düştüğünde arkadaşlarımız oyundan kopuyor, sesli iletişimde gecikme hissediliyor, bu yüzden stabil performans benim için daha önemli.”
İkisinin yaklaşımı da geçerli.
Mehmet daha doğrudan ve stratejik bir teknik teşhis yapıyor olabilir. Zeynep ise performansın gerçek kullanım deneyimine etkisini öne çıkarıyor olabilir. Ama roller kolayca değişebilir.
Mehmet yayın yapan ve ekip arkadaşlarının deneyimine çok önem veren biri olabilir. Zeynep bilgisayar toplarken benchmark tablolarını açıp çekirdek performanslarını karşılaştıran son derece analitik biri olabilir.
Yani bilgisayar parçalarının da insanlar gibi cinsiyeti yok.
CPU'nun “erkek”, GPU'nun “kadın” olduğunu söylemek yerine farklı insanların farklı öncelikleri ve problem çözme yöntemleri olduğunu konuşmak çok daha anlamlı.
FPS Düşüyorsa İlk Yapılacak Şey: Tahmin Etmek Yerine Ölçmek
Burada benim en çok önerdiğim yaklaşım “hissetmek” yerine ölçmek.
Oyun sırasında FPS değerini, frametime'ı, CPU kullanımını, GPU kullanımını ve mümkünse çekirdek/iş parçacığı davranışını izlemek çok daha sağlıklı.
Intel'in performans analiz araçları da CPU ve GPU yüklerini izleyerek hangi tarafın sınırlayıcı olduğunu belirlemeye yönelik tasarlanmış durumda. Intel
Basit bir test bile fikir verebilir.
Örneğin grafik ayarlarını ciddi biçimde düşürdün ama FPS neredeyse değişmedi.
Bu durum, en azından o senaryoda GPU'nun temel sınırlayıcı olmayabileceğine dair güçlü bir ipucu olabilir.
Buna karşılık çözünürlüğü veya grafik kalitesini artırdığında FPS belirgin şekilde düşüyorsa GPU tarafındaki yükün önemli olduğu düşünülebilir.
NVIDIA'nın teknik dokümanlarında da CPU hızındaki değişikliklerin performansa, GPU çekirdek veya bellek hızındaki değişikliklerin ise farklı grafik iş yüklerine etkisinin karşılaştırılmasının darboğazı anlamaya yardımcı olabileceği anlatılıyor. NVIDIA İndirme
Tabii günlük kullanıcı için işlemciyi ve ekran kartını sürekli overclock/underclock ederek laboratuvar kurmaya gerek yok. Oyun içi ayarları kontrollü biçimde değiştirmek ve performans metriklerini izlemek çoğu zaman daha pratik.
“CPU %100 Değilse Darboğaz Yoktur” Efsanesi
Bu da forumların sevdiği cümlelerden biri.
Ama işler o kadar basit değil.
Bir oyunun belirli bir iş parçacığı veya CPU çekirdeği kritik hale gelebilirken toplam CPU kullanımının yüzde 100 olması gerekmeyebilir. Ayrıca oyun motorları farklı iş yüklerini farklı biçimlerde dağıtabilir.
NVIDIA'nın oyun performansı üzerine yayımladığı teknik çalışmalarda da CPU iş parçacığı yönetiminin oyuna ve işlemci mimarisine göre değişebildiği, hatta bazı CPU ağırlıklı oyunlarda daha fazla iş parçacığı kullanmanın her zaman performans artışı getirmediği gösteriliyor. NVIDIA Developer
Yani:
CPU %100 = kesin CPU darboğazı
ve
CPU %50 = kesinlikle CPU darboğazı yok
şeklinde iki formül kullanmak doğru değil.
Bilgisayar performansı maalesef matematik öğretmeninin sınav kağıdı kadar nazik değil.
Çözünürlük Değiştirince Neden Bütün Hikâye Değişiyor?
Diyelim ki 1080p'de işlemci sınırına yakın çalışıyorsun.
Çözünürlüğü 4K'ya yükselttiğinde GPU'nun yükü büyük ölçüde artabilir. Böylece sistemin sınırı GPU tarafına kayabilir.
Microsoft'un DirectX açıklamalarında da çözünürlük düşürmenin GPU üzerindeki yükü azaltabildiği, çizim mesafesi gibi bazı ayarların ise CPU yükünü etkileyebildiği belirtiliyor. Microsoft for Developers
Bu nedenle “Bu oyun CPU oyunu” veya “Bu oyun GPU oyunu” demek bile bazen fazla genel kalıyor.
Daha doğru ifade:
“Bu oyun, benim donanımım ve benim ayarlarım altında şu anda CPU/GPU sınırlı çalışıyor.”
İşte bu cümle çok daha kullanışlı.
Peki Yeni Bilgisayar Toplarken Hangisine Daha Çok Para Ayırmalı?
Burada yine tek bir reçete yok.
Yüksek FPS isteyen rekabetçi oyuncu için güçlü CPU'nun önemi artabilir.
4K çözünürlükte yüksek grafik kalitesi isteyen oyuncu için GPU bütçesi daha kritik hale gelebilir.
Yayın yapan, oyun oynayan, video düzenleyen ve aynı anda başka ağır işler yapan bir kullanıcı ise CPU tarafında daha farklı bir ihtiyaç yaşayabilir.
Üstelik sadece “en pahalı parçayı almak” da çözüm değil.
Çünkü 5000 liralık CPU ile 50.000 liralık GPU'yu eşleştirmek ne kadar anlamsızsa, güçlü bir CPU'ya giriş seviyesi GPU bağlamak da kullanım amacına göre gereksiz olabilir.
Dengeli sistem, parçaların fiyatlarının eşit olması demek değildir.
Dengeli sistem, parçaların hedeflenen kullanım senaryosunda birbirlerinin potansiyelini gereksiz yere sınırlamaması demektir.
Sonuç: CPU mu, GPU mu?
Soruyu biraz değiştirelim.
“CPU mu GPU mu daha önemli?” yerine:
“Benim oynadığım oyunlarda, hedeflediğim çözünürlük ve FPS değerinde hangi bileşen sınırlayıcı?”
İşte asıl soru bu.
CPU oyunun dünyasını organize ederken GPU o dünyanın görüntüsünü üretir. Biri diğerinin düşmanı değil. Bazen CPU önde koşar ve GPU'yu bekletir, bazen GPU ağır yük altında kalır ve CPU'nun hazırladığı işleri sıraya koyar.
Hatta aynı oyunda farklı sahnelerde roller değişebilir. Intel'in dokümantasyonunda da performans sınırının sahneye göre CPU ve GPU arasında değişebileceği özellikle belirtiliyor. Intel
Bu yüzden yeni ekran kartı aldığında FPS artmıyorsa hemen “ekran kartı bozuk” demek yerine birkaç soru sormak daha mantıklı:
GPU gerçekten ne kadar yük altında?
CPU tarafında hangi iş yükü sınır oluşturuyor?
Çözünürlüğü değiştirdiğimde ne oluyor?
Grafik ayarlarını düşürdüğümde FPS ne kadar değişiyor?
Ben gerçekten daha yüksek FPS mi istiyorum, yoksa daha kaliteli görüntü mü?
Ve belki en önemlisi:
“Ben benchmark tablosunda birinci olmak için mi oyun oynuyorum, yoksa arkadaşlarımla güzel vakit geçirmek için mi?”
Çünkü bazen 240 FPS hedefi uğruna saatlerce donanım incelemek yerine 100 FPS'de oyuna girip eğlenmek çok daha iyi bir performans optimizasyonudur.
Bilgisayarın amacı seni memnun etmek.
CPU'nun egosunu okşamak, GPU'yu yüzde 99 çalıştırmak veya görev yöneticisinin ekran görüntüsünü foruma atıp “bakın arkadaşlar, sistemim terliyor” demek değil.
Sonuçta iyi bir oyun bilgisayarı, parçaları en çok çalışan bilgisayar değil; oyuncuya istediği deneyimi en dengeli şekilde sunan bilgisayardır. Intel+1