Sabah koşmadan önce ne yapılmalı ?

BasriBey

Global Mod
Global Mod
Sabah Koşmadan Önce Ne Yapılmalı? Bir Koşunun Değiştirdiği Küçük Alışkanlıklar

Bir Sabah, Bir Çift Ayakkabı ve Kendime Verdiğim Söz

Geçenlerde bir arkadaşımın anlattığı hikâye, sabah koşusuna bakışımı değiştirdi. Aslında mesele yalnızca koşmak değildi. Mesele, insanın daha gün başlamadan kendisi için bir şey yapmaya karar vermesiydi. Hikâyedeki karakterimiz Murat, otuzlu yaşlarının ortasında, masa başında çalışan, günün büyük bölümünü bilgisayar karşısında geçiren biriydi. Her akşam ertesi sabah erkenden kalkıp koşacağına söz veriyor, alarm çaldığında ise kendisini sıcak yatağından çıkarmak için türlü bahaneler buluyordu.

Bir pazartesi sabahı işler değişti. Murat, alarmı üçüncü kez erteledikten sonra pencerenin önüne gitti. Sokakta yürüyen birkaç kişiyi, fırına ekmek taşıyan bir kuryeyi ve köpeğini gezdiren yaşlı bir adamı gördü. Herkes kendi telaşındaydı ama sokakta tuhaf bir sakinlik vardı.

Murat, spor ayakkabılarını giydi ve kapıdan çıktı. Beş dakika sonra nefesi hızlandı, bacakları ağırlaştı. Birkaç yüz metre koşmuştu ki durmak zorunda kaldı. Eve döndüğünde kendisine kızdı. Koşuya uygun olmadığını, kondisyonunun kötü olduğunu düşündü.

Oysa sorun kondisyonundan çok, hazırlıksız başlamasıydı.

Ertesi gün iş arkadaşı Selin'e bu deneyimini anlattı. Selin, hafta sonları koşan ve bir dönem amatör atletizmle ilgilenmiş biriydi. Murat'ın anlattıklarını dinledikten sonra gülümsedi.

"Sen koşuya başlamamışsın ki," dedi. "Sen doğrudan koşunun ortasına atlamışsın. Sabah koşusunun ilk adımı, ayakkabıyı giymek değil; vücuduna uyanması için zaman tanımaktır."

Murat o gün bir karar verdi. Ertesi sabah yeniden deneyecekti ama bu kez plansız hareket etmeyecekti.

Peki, sabah koşusuna çıkarken gerçekten nelere dikkat etmek gerekiyor? Gelin, Murat ve Selin'in birkaç hafta boyunca öğrendiklerine birlikte bakalım.

1. Sabah Koşusundan Önce Vücudu Uyandırmak

Murat, ertesi sabah alarm çaldığında yataktan hemen fırlamadı. Önce birkaç dakika oturdu, perdeleri açtı ve odanın ışık almasını sağladı. Ardından bir bardak su içti.

Selin'in önerisi basitti: Gece boyunca sıvı alınmadığı için sabah susamış uyanmak mümkündü. Bu nedenle koşudan önce su içmek, özellikle sıcak havalarda veya gece boyunca terleme yaşandığında, iyi bir başlangıç olabilirdi.

Ancak Murat bir ayrıntıyı yanlış anlamıştı. Bir gün önce internette okuduğu bir paylaşımda, koşudan önce ne kadar çok su içerse o kadar iyi olacağı yazıyordu. Sabah koşuya çıkmadan hemen önce neredeyse bir litre su içmeye kalkıştı.

Selin onu durdurdu.

"Susuz kalmak da iyi değil, kendini suyla doldurmak da. İhtiyacın kadar iç, vücudunun sinyallerini dinle."

Bu öneri, koşuya yeni başlayanların sık yaptığı bir hatayı gösteriyordu. Sağlıklı bir başlangıç için aşırılıklara gerek yoktu. Çoğu kişi için koşudan önce bir miktar su içmek ve günün geri kalanında düzenli sıvı tüketmek yeterli bir yaklaşımdı. Uzun sürecek egzersizlerde, sıcak havalarda veya yoğun terleme durumlarında ise sıvı ihtiyacı artabilirdi.

Murat daha sonra yatağının kenarında birkaç dakika oturup kendini değerlendirmeyi alışkanlık hâline getirdi. Uykusunu yeterince almış mıydı? Baş ağrısı var mıydı? Kendini enerjik mi, yoksa olağan dışı derecede yorgun mu hissediyordu?

Çünkü her sabah aynı bedenle uyanmıyorduk. Bazen iyi uyumuş, bazen gece boyunca dönüp durmuş olabiliyorduk. Koşu planı önemliydi ama vücudun o günkü durumunu dikkate almak da en az plan kadar önemliydi.

Siz sabah koşusuna çıkmadan önce kendinizi dinliyor musunuz, yoksa alarm çaldığı anda doğrudan harekete mi geçiyorsunuz?

2. Aç Karnına Koşmak mı, Bir Şeyler Yemek mi?

Murat'ın aklındaki bir başka soru da kahvaltıydı.

Babası, gençliğinde sabah erkenden işe gitmeden önce uzun yürüyüşler yaptığını anlatırdı. Ona göre sabah sporuna aç çıkmak daha iyiydi. Selin ise koşudan önce küçük bir şeyler yemenin kendisini daha rahat hissettirdiğini söylüyordu.

Murat iki farklı tavsiye arasında kalmıştı.

Selin bu kez kesin bir kural vermedi. Çünkü herkesin sindirim sistemi, antrenman süresi, koşu temposu ve enerji ihtiyacı aynı değildi.

Kısa ve hafif bir sabah koşusunu bazı insanlar aç karnına rahatlıkla yapabilir. Ancak açlık hisseden, başı dönen veya koşarken enerjisi düşen birinin sırf bir alışkanlığı sürdürmek uğruna kendisini zorlaması doğru değildir. Daha uzun veya tempolu koşulardan önce ise sindirimi kolay, karbonhidrat içeren küçük bir atıştırmalık yararlı olabilir.

Muz, küçük bir dilim ekmek veya kişinin rahat sindirdiği hafif bir yiyecek seçenekler arasında düşünülebilir. Büyük, yağlı ve ağır bir kahvaltıyı koşudan hemen önce yemek ise mide rahatsızlığına neden olabilir. Böyle bir öğün tüketilecekse sindirim için daha fazla zaman bırakmak gerekir.

Murat ertesi sabah küçük bir muz yedi ve koşuya çıkmadan önce biraz bekledi. Kendini daha iyi hissettiğini fark etti. Bir sonraki gün ise hafif bir koşudan önce yemek yemeden çıktı ve herhangi bir rahatsızlık yaşamadı.

Böylece önemli bir şey öğrendi: Başkasının işe yarayan yöntemi, kendisi için de zorunlu bir kural olmak zorunda değildi.

Bu noktada tarihsel bir ayrıntı da ilginçtir. Günümüzde sabah sporu, sağlıklı yaşam kültürünün önemli bir parçası olarak görülüyor. Geçmişte ise fiziksel hareket çoğu insan için özel bir spor etkinliği değil, gündelik hayatın doğal bir parçasıydı. İnsanlar işe yürüyerek gidiyor, tarlada çalışıyor, su taşıyor veya uzun mesafeleri yürümek zorunda kalıyordu. Bugün ise hareket etmek için çoğu zaman ayrıca zaman ayırmamız gerekiyor.

Murat'ın yaşadığı ikilem de bu değişimin bir parçasıydı. Günlük hayatımız hareketten uzaklaştıkça, hareketin kendisi planlanması gereken ayrı bir etkinliğe dönüştü.

Peki sizce sabah sporuna aç çıkmak gerçekten gerekli mi, yoksa kişisel ihtiyaçlarımıza göre karar vermek daha mantıklı mı?

3. Isınmadan Koşuya Başlamak: Murat'ın İkinci Hatası

İlk hafta sona erdiğinde Murat kendisini daha iyi hissediyordu. Ancak yeni bir sorun ortaya çıktı. Koşuya başlar başlamaz hızlanıyor, ilk dakikalarda kendisini iyi hissettiği için temposunu yükseltiyordu. Bir süre sonra nefesi kesiliyor ve koşunun geri kalanını tamamlamakta zorlanıyordu.

Selin bu kez onunla birlikte koşmaya karar verdi.

Bir cumartesi sabahı buluştular. Selin koşmaya başlamadan önce birkaç dakika yürüdü. Ardından omuzlarını rahatlattı, kollarını doğal biçimde hareket ettirdi ve bacaklarını kontrollü şekilde öne arkaya salladı.

Murat şaşırmıştı.

"Koşmaya gelmedik mi? Neden hâlâ yürüyorsun?" diye sordu.

Selin güldü.

"Çünkü vücudumuz bir düğmeye basınca çalışan makine değil."

Sabah koşusu öncesinde hafif tempolu yürüyüş yapmak, vücut sıcaklığının kademeli olarak yükselmesine ve kalp atışının egzersize hazırlanmasına yardımcı olabilir. Ardından yapılacak dinamik hareketler de eklemleri ve kasları hareket açıklığı içinde kontrollü biçimde çalıştırabilir.

Örneğin koşudan önce şu kısa hazırlık uygulanabilir:

- 3-5 dakika rahat tempoda yürüyün.

- Birkaç dakika boyunca ayak bileklerini kontrollü biçimde hareket ettirin.

- Bacakları öne ve arkaya hafifçe sallayın.

- Kolları doğal bir hareketle öne ve arkaya götürün.

- Yerinizde hafifçe yürüyerek veya çok yavaş koşarak tempoyu kademeli artırın.

Bu hazırlık herkes için aynı süreye sahip olmak zorunda değildir. Hava çok soğuksa, kişi uzun süredir hareketsizse veya koşu temposu yüksek olacaksa ısınmaya daha fazla zaman ayırmak gerekebilir.

Burada önemli bir ayrıntı var: Koşu öncesinde uzun süre sabit pozisyonda yapılan yoğun esnetmeler, dinamik ısınmanın yerine geçmez. Özellikle koşu gibi tekrarlayan hareketler içeren aktivitelerde, hareket ederek ısınmak daha uygun bir başlangıçtır.

Murat, Selin'in yanında yürüdü ve ardından yavaşça koşmaya başladı. İlk beş dakika kendisini özellikle frenledi. Koşunun sonunda yorulmuştu ama önceki denemelerindeki gibi tükenmiş hissetmiyordu.
 
Üst